Abstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada ta’lim muhitida o‘quvchi shaxsining psixologik xavfsizligini ta’minlashning ijtimoiy-psixologik mexanizmlari va usullari tahlil qilingan. O‘quvchilarning psixologik xavfsizligiga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi omillar, jumladan, ijtimoiy-psixologik zaiflik, virtual autizatsiya, kommunikativ qiyinchiliklar hamda ijtimoiy dezintegratsiya holatlari o‘rganilgan. Ye.N. Gilemxanova tomonidan ishlab chiqilgan “Maktab o‘quvchilarining ijtimoiymadaniy xavfsizligi indeksi” metodikasi asosida umumta’lim maktablarining yuqori sinf o‘quvchilari ishtirokida empirik tadqiqot o‘tkazilgan. Tadqiqot natijalari o‘quvchilarning psixologik zaifligi va virtual autizatsiyasi o‘rtasida statistik jihatdan ahamiyatli bog‘liqlik mavjudligini ko‘rsatdi. Ta’lim muassasalarida psixoprofilaktik va psixokorreksion faoliyatni takomillashtirish zarurligi asoslab berildi. Shuningdek, xavfsiz, qo‘llab-quvvatlovchi va gumanistik ta’lim muhitini shakllantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Аннотация. В данной статье проанализированы социальнопсихологические механизмы и методы обеспечения психологической безопасности личности учащегося в образовательной среде. Рассмотрены факторы, оказывающие негативное влияние на психологическую безопасность учащихся, включая социально-психологическую уязвимость, виртуальную аутизацию, коммуникативные трудности и социальную дезинтеграцию. На основе методики Е.Н. Гилемхановой «Индекс социокультурной безопасности школьников» проведено эмпирическое исследование среди учащихся старших классов общеобразовательных школ. Результаты исследования выявили статистически значимую взаимосвязь между психологической уязвимостью и виртуальной аутизацией учащихся. Обоснована необходимость совершенствования психопрофилактической и психокоррекционной работы в образовательных учреждениях. Разработаны практические рекомендации по формированию безопасной, поддерживающей и гуманистической образовательной среды.
Abstract. This article analyzes the socio-psychological mechanisms and methods of ensuring students’ psychological safety within the educational environment. Factors negatively affecting students’ psychological well-being, including socio-psychological vulnerability, virtual autismization, communication difficulties, and social disintegration, are examined. An empirical study was conducted among senior secondary school students using E.N. Gilemkhanova’s “Index of Socio-Cultural Safety of School Students” methodology. The findings revealed a statistically significant relationship between students’ psychological vulnerability and virtual autismization. The study substantiates the need to improve psycho-preventive and psycho-corrective activities in educational institutions. Practical recommendations for creating a safe, supportive, and humanistic educational environment are also proposed.
References
**Copyright and Licensing Terms**
Authors retain the copyright to their published works.
Articles published in FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR are distributed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
This license permits unrestricted use, distribution, reproduction, and adaptation of the published material in any medium, provided that appropriate credit is given to the original author(s) and source, a link to the license is provided, and any changes made are indicated.
License: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
