O‘ZBEKISTONDA KIMYO O‘QITISH METODIKASINING SHAKLLANISHI VA TARIXIY TARAQQIYOTI
pdf

Keywords

kimyo o‘qitish metodikasi, tarixiy taraqqiyot, ilmiy-pedagogik maktab, metodist-olimlar, milliy darsliklar, kimyo ta’limi, ta’lim islohotlari

How to Cite

O‘ZBEKISTONDA KIMYO O‘QITISH METODIKASINING SHAKLLANISHI VA TARIXIY TARAQQIYOTI. (2026). FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR, 6, 131-135. https://doi.org/10.68571/3hy96q06

Abstract

Annotatsiya. Mazkur maqolada kimyo o‘qitish metodikasining mustaqil
ilmiy yo‘nalish sifatida shakllanishiga ta’sir ko‘rsatgan jahon kimyo fanidagi
fundamental nazariy kashfiyotlar hamda O‘zbekistonda ushbu sohaning tarixiy
rivojlanish bosqichlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. M. V. Lomonosov, A.
Lavuazye, J. Dalton, D. I. Mendeleyev va A. M. Butlerovning ilmiy qarashlari
hamda kashfiyotlarining kimyo ta’limi metodologiyasi shakllanishiga ko‘rsatgan
ta’siri yoritiladi. Shuningdek, respublikada kimyo fani o‘qituvchilarini tayyorlash
tizimining rivojlanishi, mahalliy metodist-olimlarning ilmiy-pedagogik faoliyati,
milliy darsliklarning yaratilishi hamda mustaqillik davrida kimyo ta’limi
mazmunining yangilanishi va takomillashuvi ko‘rib chiqiladi.

Аннотация. В статье представлен научный анализ фундаментальных
теоретических открытий в мировой химической науке, оказавших влияние на
становление методики преподавания химии как самостоятельного научного
направления, а также исторических этапов развития данной области в
Узбекистане. Рассматривается влияние научных взглядов и открытий М. В.
Ломоносова, А. Лавуазье, Дж. Дальтона, Д. И. Менделеева и А. М. Бутлерова
на формирование методологических основ химического образования. Кроме
того, исследуются развитие системы подготовки учителей химии в
республике, научно-педагогическая деятельность отечественных учёныхметодистов, создание национальных учебников, а также обновление и
совершенствование содержания химического образования в период
независимости.

Abstract. This article provides a scholarly analysis of the fundamental
theoretical discoveries in the development of chemistry worldwide that influenced
the establishment of chemistry teaching methodology as an independent field of
scientific inquiry, as well as the historical stages of its development in Uzbekistan.
Particular attention is given to the influence of the scientific ideas and discoveries
of M. V. Lomonosov, A. Lavoisier, J. Dalton, D. I. Mendeleev, and A. M. Butlerov
on the formation of the methodological foundations of chemistry education.
Furthermore, the article examines the development of the chemistry teacher
education system in Uzbekistan, the scientific and pedagogical contributions of
national scholars specializing in teaching methodology, the development of national
textbooks, and the modernization and improvement of chemistry education curricula
during the post-independence period.

pdf

References

1. Rahmatullayev N. G‘., Omonov H. T., Mirkomilov Sh. M. Kimyo o‘qitish

metodikasi. – Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2013. – 320 b.

2. Nishonov M. Kimyo o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2002. – 110

b.

3. Omonov H., Mirvoxidova M. Kimyo metodologiyasi va metodikasining ayrim

masalalari. – Toshkent: Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti,

2003.

4. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. 2020-yil 23-

sentabr, O‘RQ-637-son. – Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

https://lex.uz/docs/5013007

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.